Officiële website van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart

Volg ons op  Twitter  Facebook  Vimeo  

Inhoud eerdere edities

LUCHTVAARTKENNIS No.2 2014

  • De Supermarine Swift en de Nederlandse luchtmacht door Arno Landewers
    Begin jaren 50 werd in NAVO verband gezocht naar een opvolger voor de eerste generatie straalvliegtuigen. Omdat het Amerikaanse militaire hulpprogramma de Britse luchtvaartindustrie steunde, werd duidelijk dat de Gloster Meteors en Republic Thunderjets van de Nederlandse luchtstrijdkrachten zouden worden opgevolgd door een Brits type. De Supermarine Swift werd lang gezien als gedroomde kandidaat, maar uiteindelijk beslisten de Amerikaanse financiers ten faveure van de Hawker Hunter. Achteraf waarschijnlijk terecht, maar destijds kwam die keuze als een verrassing. Het artikel beschrijft uitgebreid de achtergronden van de aankoop en de ontwikkeling van zowel Swift als Hunter. 
  • De Zweefvlieg van Charles van Hoos door Wim Adriaansen
    In de Jaren 30 construeerde Charles van Hoos in Nijmegen een eigen ontworpen zweefvliegtuig, dat in maart 1936 voor het eerst vloog. Het artikel beschrijft de levensloop van van Hoos en uiteraard het zweefvliegtuig zelf (dat de Zweefvlieg heette) en is geïllustreerd met nooit eerder gepubliceerde foto's uit een familiealbum. Van Hoos was werkzaam bij Werkspoor in Utrecht, en onder meer betrokken bij de productie van de Fokker G-1; U vindt tevens enkele opnamen van de bouw van vleugels en rompdelen van de G-1 in het artikel. 
  • De metalen vliegtuigen van Adolf K. Rohrbach (1889-1939) door G.J. Staalman
    Deel 2 van een artikel over de Duitse vliegtuigbouwer Adolf Rohrbach (1889-1939), een pionier op het gebied van bouw van metalen vliegtuigen. In dit deel de beschrijving van de ondergang van de Rohrbach fabriek en de daarop volgende activiteiten voor Weserflug.
  • Gemeentewapen uit koffiealbum - Hoe de PH-TDM de naam "Aalsmeer" kreeg door Jan Willem de Wijn
    In 1948 kreeg de KLM Douglas C-54B Skymaster PH-TDM op papier de naam "Aalsmeer". Kort daarop werden zowel naam als gemeentewapen op de romp van het toestel aangebracht. Alleen gebeurde dat buiten de gemeenste Aalsmeer om, en het gemeentewapen klopte ook al niet! Een reconstructie.

    Verder in dit nummer aandacht voor het project "vervlogen vliegvelden" van Coert Munk en Jan Willem de Wijn en een puzzel rond vliegtuigen uit de Eerste Wereldoorlog.

    Vaste rubrieken:
  • Het web - luchtvaarthistorie op Internet door Frank van de Goor.
  • Mutaties Nederlands Luchtvaartuig Register door Arno Landewers.
Boekbesprekingen: N. Geldhof - Dornier Wal - de eerste grote zeeverkenner van de Marine Luchtvaartdienst (uitgeverij Geromy); G. Casius en F.P. Schulte (redactie) - Koninklijke Luchtmacht in Nederlands Nieuw-Guinea (uitgeverij Lanasta); T. Wesselink - Amerikaanse Fokkervliegtuigen - een geïllustreerd productie-overzicht (uitgeverij Dutch Aviation Publications); E. Hoogschagen - WM-21 Sólyom (uitgeverij Lanasta) en G. Dibets - Malden en de N.A.V.O./G. Graat - Een vliegtuigfabriek in Cuijk (artikelen in uitgaven van resp. Heemkunde Malden en Historische Kring "land van Cuijk").

LUCHTVAARTKENNIS No.1 2014

  • Fokkers Duitse staatsburgerschap door Jos Slottje
    Uit documenten blijkt dat Fokker tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Duitse autoriteiten, als belangrijke wapenleverancier (met name het machinegeweer synchronisatie systeem, dat een vlieger in staat stelde tussen de bladen van zijn draaiende propeller door te schieten), werd gedwongen de Duitse nationaliteit aan te nemen. Toen na het einde van de oorlog Fokker zijn bedrijf naar Nederland wilde verhuizen heeft hij pogingen gedaan van zijn Duitse paspoort af te komen, onder meer door (tegen betaling) hoge militairen op schrift te laten verklaren dat zijn Duitse staatsburgerschap niet vrijwillig was. 
  • De Havilland DH.60 Moth in Nederlands-Indië door J.M. Grisnich
    Terwijl in Nederland de (kleine) vooroorlogse markt voor sportvliegtuigen werd gedomineerd door Pander en Koolhoven, was in de Indische archipel de Britse Moth populair. Enkele machines kenden een interessante levensloop: zo verhuisde er één (door de lucht) naar Luxemburg, terwijl een andere machine meerdere keren herrees uit de puinhopen na een ongeval. Het artikel behandeld uitgebreid de levensloop van alle Indische Moths. 
  • De metalen vliegtuigen van Adolf K. Rohrbach (1889-1939) door G.J. Staalman
    Deel 1 van een artikel over de Duitse vliegtuigbouwer Adolf Rohrbach (1889-1939), een pionier op het gebied van bouw van metalen vliegtuigen. Zijn meest invloedrijke ontwerp, de E 4/20 Staaken, ontwikkelde hij al vroeg in zijn carrière. Hierna legde hij zich toe op de bouw van vliegboten, onder meer in samenwerking met de befaamde constructeur Kurt Tank. 
  • Biografische bouwstenen - W.C.J. Versteegh
    Willem Versteegh behoeft nauwelijks nadere introductie, zijn verdiensten voor de LVA, KLM en KNILM zijn elders uitgebreid beschreven. Hoewel hij eind 1935 in dienst kwam bij de KNILM als hoofd vliegdienst, blijkt uit documenten uit het KLM (aspirant) vliegers archief dat hij in 1934 enkele (les)vluchten met KLM vliegtuigen heeft gemaakt. We publiceren de bevindingen van deze lesvluchten, waaruit bleek dat het vliegen op instrumenten op zware machines in ieder geval totaal anders was dan vliegen in een Fokker D.VII. 

    Vaste rubrieken:
  • Het web - luchtvaarthistorie op Internet door Frank van de Goor.
  • Mutaties Nederlands Luchtvaartuig Register door Arno Landewers.
Boekbesprekingen: E. van Loo - "Eenige wakkere jongens" - Nederlandse oorlogsvliegers in de Britse luchtstrijdkrachten 1940-1945 (uitgeverij Boom); A. van Wijk - Verhalen van een dolende wolkenridder (Elikser) en W. Bittner - Lufthansa im Krieg - die Jahre 1939-1945 (Lanasta).

LUCHTVAARTKENNIS No.4 2013

  • De historie van het Fokker C.V prototype in de Verenigde Staten door Gert Blüm
    De US Army Air Service (USAAS) had begin jaren 20 al bij Fokker een klein aantal C.IV's gekocht. Toen in 1924 een competitie werd uitgeschreven voor de levering van verkenningsvliegtuigen besloot Fokker (op initiatief van Fokker vertegenwoordiger Bob Noorduyn) een nieuw toestel te ontwikkelen, de C.V. Het artikel beschrijft de proefnemingen met het toestel, en hoe de Douglas XO-2 tot winnaar van de competitie werd benoemd. Een roemloos einde dus voor een vliegtuigtype, dat in verdere ontwikkeling (met name de C.Vd en C.Ve) een echt succesnummer zou worden. 
  • De vlucht van de "Zeelandia" - hoe een Malangse planter van Australië naar Nieuw Zeeland vloog door Harm Hazewinkel 
    William Martin "Pat" O'Hara was de Nieuw-Zeelandse eigenaar van een rubberplantage in Zuid-Malang, Nederlands-Indië. In 1935 schafte hij een British Klemm Eagle sportvliegtuig aan, dat de naam "Zeelandia" kreeg. In oktober 1936 vloog O'Hara met de "Zeelandia" in ruim 13 uur non-stop van Australië naar Nieuw-Zeeland. In 1936 zou O'Hara het toestel naar Nederlands-Indië verschepen, maar op 24 mei 1936 verongelukte hij met de "Zeelandia" kort na de start vanaf een landgoed in New South Wales, Australië. 
  • De SIPA 200 Minijet bij de Luchtmacht door Coen van den Heuvel
    In aanvulling op het artikel uit het vorige nummer een uitvoerige beschrijving van de proefvluchten met de SIPA 200 door vlieger van de Koninklijke Luchtmacht, die in augustus 1953 op Gilze Rijen plaatsvonden. 
  • Herinneringen aan Ypenburg door Jan Prinz
    Persoonlijke herinneringen aan vliegveld Ypenburg begin jaren 50, met aandacht voor onder meer Avio Diepen en de opnamen van de film "Betrayed" met Clark Gable en Lana Turner. De herinneringen worden geïllustreerd met een flink aantal foto's uit het persoonlijke archief van de auteur, en met enkele "stills" uit "Betrayed", waarin ook een rol was weggelegd voor enkele Nederlandse vliegtuigen. 
  • De Grumman Tracker bij de MLD door Nico Geldhof
    Een overzicht van de komst van de Tracker naar Nederland en gegevens van alle door de MLD gebruikte toestellen. 
  • Circuit Européen 1929 door Harm Hazewinkel
    In 1928 besloot de Franse Fédération Aéronautique Internationale (FAI) een jaarlijkse Europese Rondvlucht voor sportvliegtuigen te organiseren. De eerste editie, in 1929, deed daarbij ook Schiphol aan. De deelnemerslijst laat een keur aan sportvliegtuigen uit diverse Europese landen zien (hoewel er geen Nederlandse deelname was), en geeft een fascinerend kijkje in de kleine, maar dynamische wereld van de Europese sportvliegerij van destijds. 

    Vaste rubrieken:
  • Het web - luchtvaarthistorie op Internet door Frank van de Goor.
  • Mutaties Nederlands Luchtvaartuig Register door Arno Landewers.
Boekbesprekingen: T. Wesseling - Burgerluchtvaart in Nederlands Nieuw Guinea 1926-1962 (Dutch Aviation Publications); T. van Kampen/L. Boermans - Grumman Tracker in dienst bij de Marine Luchtvaart Dienst (Dutch Profile); N. Braas - Convair B-58 Hustler (Lanasta) en R.J.M. Mulder/G. Ött - Focke Wulf Fw 200 COndor with Danish airlines in war and peace 1938-1946 (European Airlines).

LUCHTVAARTKENNIS No.3 2013

  • Antony Fokker als pionier van de sleepstart methodevoor zweefvliegtuigen door Wim Adriaansen
    In 1919 had Fokker plannen om een sleepstart met een zweefvliegtuig uit te voeren op Soesterberg. Hoewel er met het zweefvliegtuig, de Fokker V.42 proefvluchten zijn gemaakt, daarbij gesleept door een motorboot op het kanaal tussen Amsterdam en IJmuiden, is die sleepstart nooit uitgevoerd. Pas in 1927 werd de eerste sleepvlucht met een zweefvliegtuig uitgevoerd, door de Duitser Espenlaub. De daarbij gebruikte sleepinrichting was wel volgens het ontwerp van Fokker. 
  • Pander in oorlogstijd - een Haagse familietragedie (deel 2) door Peter Grimm en Harm Hazewinkel
    We lezen over de ontwikkelingen in 1943 t/m 1945, toen Pander zich ook, naast grootschalige bouw van SG 38 zweefvliegtuigen en productie voor Siebel, ging toeleggen op metaalbouw voor Junkers. 
  • Finse belangstelling voor Fokker - de ontwerpen 122 en 123 door Frits Gerdessen
    In dit artikel aandacht voor de vooroorlogse contacten tussen Fokker en de Finse luchtmacht, die leidde tot een aantal ontwerpen van een tweezits jachtvliegtuig en een bommenwerper. Deze ontwerpen werden nooit gebouwd, maar het bommenwerper ontwerp was een eerste aanzet tot de Fokker T.V. 
  • SIPA 200 "Minijet" door Harm Hazewinkel
    Ruime aandacht voor dit Franse lichtgewicht straalvliegtuig, waarvoor begin jaren 50 in Nederland enige belangstelling was door de krijgsmacht, en voor de opstart van de vooroorlogse vliegtuigbouwer Koolhoven. 
  • Biografische bouwstenen - Daan Lambermont
    Uit de reeks dossiers van (aspirant) KLM vliegers uit de jaren 20 en 30, met biografische gegevens en informatie over de militaire vliegcarriére van Daan Lambermont, die vooral bekend is als vlieginstructeur. 

    Vaste rubrieken:
  • Het web - luchtvaarthistorie op Internet door Frank van de Goor.
  • Mutaties Nederlands Luchtvaartuig Register door Arno Landewers.
Boekbesprekingen: J.A.C. Bartels - Geen laag te hoog - de eerste uitzending van de LVA, naar IJsland in het kader van het Tweede Internationale Pooljaar 1932-1933 (Violaero/Lanasta); T. Wesseling - Fokker F.VII - Wegbereider van de wereldluchtvaart deel 1 t/m 4 (Dutch Aviation Publications); W. Nijenhuis - B25 Factort Times - illustrated history of the North American aviation plants at Inglewood and Kansas City and the Mitchell production lines (Media Primair Modelbouw); J. Horst - The Bugatti 200P record plane, created by Ettore Bugatti and Louis de Monge (Violaero/Lanasta) en D. Top - een eeuw vliegkamp en dorp Soesterberg (eigen beheer).

LUCHTVAARTKENNIS No.2 2013

  • Pander in oorlogstijd - een Haagse familietragedie door Peter Grimm en Harm Hazewinkel
    Terwijl de contouren van een de samenwerking met de Duitse bezetters door Fokker, De Schelde en Aviolanda tijdens de Tweede Wereldoorlog inmiddels in grote lijnen duidelijk zijn, bleef over de vliegtuigbouw activiteiten van Pander tot nu toe veel verborgen. In het eerste deel van dit artikel worden voor het eerst de werkzaamheden (bouw van grote aantallen Scheider Grunau SG 38 zweefvliegtuigen en vliegtuigonderdelen, waaronder "Schneekufen") van de Haagse onderneming in deze periode op hoofdlijnen in kaartgebracht. Ook aandacht voor het familie conflict dat ontstond door de samenwerking met de Luftwaffe. 
  • De Fokker C.VIII-w voor Letland door Frits Gerdessen
    Een artikel rond de achtergrond van een aanvraag van de Marine van Letland voor levering van Fokker C.VIII-w watervliegtuigen in 1933. 
  • De koloniale F.K.31's - van hoge verwachting naar diepe teleurstelling door Nico Geldhof
    Over aankoop, levering en gebruik van de door Frits Koolhoven ontworpen NVI F.K. 31 jacht/verkenningsvliegtuig door het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) in 1924 en 1925. 
  • De mislukte vlucht naar Indië in 1931 - het avontuur van Alfred Leclair door Harm Hazewinkel
    Het verhaal van de vlucht van Nederland naar Nederlands Indië door de Fransman Alfred Leclair in 1931. Leclair strandde met zijn Westland Widgeon sportvliegtuig in Turkije, waar hij zelfs in de gevangenis verdween. 
  • Biografische bouwstenen - A.H.J. Thomassen à Thusessink van der Hoop
    In de serie""biografische bouwstenen" aandacht voor A.H.J. Thomassen à Thusessink van der Hoop (in de wandeling Jan van der Hoop genoemd), die bekendheid verwierf als gezagvoerder van het eerste vliegtuig dat van Nederland naar Nederlands Indië vloog (in 1924, Fokker F.VIIa H-NACC). 
  • "I am Carnauba" - een aanvulling op PK-AKT door Jan Willem de Wijn
    Nadere informatie rond de geschiedenis van de Sikorsky S-38 PK-AKT, en de speurtocht naar het wrak van het toestel in Nieuw-Guinea. 


    Vaste rubrieken:
  • Het web - luchtvaarthistorie op Internet door Frank van de Goor.
  • Mutaties Nederlands Luchtvaartuig Register door Arno Landewers.
Boekbesprekingen: De Fokker G-1 "Le Faucheur" door Frits Gerdessen, Karel Kalkman, Cor Oostveen en Willem Vredeling (Lanasta); Douglas DB-8A/3N in dienst van de Militaire Luchtvaart door Frits Gerdessen en Luuk Boerman (Dutch Profile); Brewster Buffalo door Nico Braas (Lanasta) en Courses et Meetings Aériens de la Belle Époge, Vol I-III door Gérard Collot (Icare).

LUCHTVAARTKENNIS No.1 2013

  • Poulet in de tropen - de eerste grote vliegdemonstraties in Nederlands-Indië, door Harm J. Hazewinkel
    Kort na de Eerste Wereldoorlog was een vliegtuig in Nederlands-Indië nog een betrekkelijk onbekend verschijnsel. Niet verwonderlijk dus, dat vliegdemonstraties daar in die tijd grote belangstelling genoten en vliegers als helden geëerd werden. Een van hen was de Fransman Etienne Poulet, die in 1920 en 1921 op vele plaatsen in ons rijksdeel overzee de bevolking versteld deed staan. Poulet was, samen met zijn mecanicien Jean Benoist, met zijn Caudron G IV in Nederlands-Indië blijven steken tijdens een poging een recordvlucht van Parijs naar Australië te maken. Harm Hazewinkel beschrijft de diverse demonstraties die Poulet in Nederlands-Indië maakte, de lotgevallen van de Caudrons die Poulet gebruikte en de achtergronden rond het verblijf van de Fransman in Indië. Het artikel gaat vergezeld van diverse foto's. 
  • Melansian Air Service- de "eerste eigen" luchtvaartmaatschappij uit Nederlands Nieuw-Guinea, door Arno Landewers
    In 1961 werd het monopolie van KLM dochterbedrijf De Kroonduif op commercieel luchtvervoer in Nederlands Nieuw-Guinea verbroken toen Melanesian Air Service (MAS) toestemming kreeg te gaan vliegen. Door de (kleine) mede financiering vanuit de Papoea bevolking werd MAS beschouwd als eerste "echte" vliegmaatschappij uit Nederlands Nieuw-Guinea. MAS draaide goed, maar binnen een jaar moesten de operaties worden gestopt door de politieke ontwikkelingen. Het artikel, voorzien van nooit eerder gepubliceerde foto's, gaat in op de concessie verlening, de oprichting, de operaties van MAS met twee Cessna 185's en de ontwikkelingen rond het noodgedwongen snelle stoppen van de operaties. 
  • Biografische bouwstenen: A.P.J. Pijl
    Aart van Wijk stelde onlangs een groot aantal bijzondere documenten beschikbaar aan LuchtvaartKennis, waar we in de komende nummers een selectie van zullen afdrukken. Het gaat om (delen uit) personeelsdossier van (aspirant) KLM vliegers uit de jaren 20 en 30. Naast hun persoonlijke gegevens bieden ze ook een kijkje in de (veelal) militaire vliegersloopbaan vóór de eventuele indienst treding bij de KLM, en in sommige gevallen ook het oordeel van KLM instructeurs over de vliegkunsten van aspirant vliegers. In dit nummer wordt de reeks begonnen met de dossiers over A.P.J. Pijl, één der eerste KLM vliegers, die in 1922 in dienst kwam. In april 1924 zou hij boven het Kanaal verdwijnen met de KLM Fokker F.III H-NABS. 
  • De Noorse connectie. Het ontstaan van de luchtlijn tussen Nederland en Noorwegen, door Rob J.M. Mulder
    In augustus 1919, nog vóór de officiële oprichting van de KLM, werden in Den Haag gesprekken gevoerd tussen Nederlandse en Noorse vertegenwoordigers. Men wilde graag komen tot een verlenging van de geplande route Londen- Amsterdam- Kopenhagen naar Christiania (vanaf 1925 Oslo). Het zou echter nog 20 jaar duren voordat een luchtverbinding tussen Nederland en Noorwegen een feit zou zijn. Het artikel gaat in op de totstand- koming van deze route en de invloed van de KLM op de Noorse luchtvaart in de dertiger jaren. Geïllustreerd met foto's van onder meer KLM Douglas DC-2 machines op het vliegveld van Oslo. 
    • "Nooit Geen Geluk" - de geschiedenis van de N.G.G. Combinatie en wachtmeester Need door Frits Gerdessen en Harm J. Hazewinkel.
      Rond 1920 ontstonden in Nederland heel wat kleine luchtvaartbedrijven, die zich bezig hielden met rondvluchten, reclame, etc. De meesten hielden het nog geen jaar uit. Het kortst actief was in 1920 N.G.G.'s Luchttoerisme, opgericht door drie onderofficier-vliegers van de Luchtvaart Afdeling van de Nederlandse krijgsmacht: Evert Need, Gerrit Geysendorffer en Piet van der Griend. Het bedrijf bezat één vliegtuig, een Duitse D.F.W. C.V verkenner. Het verongelukken van de D.F.W. op 22 juni 1920 in Venlo, waarbij Evert Need en zijn twee passagiers om het leven kwamen, was het einde van de N.G.G. Combinatie. 


      Vaste rubrieken:
    • Het web - luchtvaarthistorie op Internet door Frank van de Goor.
    • Mutaties Nederlands Luchtvaartuig Register door Arno Landewers.
    Boekbesprekingen: Koolhoven Vliegtuigen door Theo Wesselink (Dutch Aviation Publications); Das erste Großflugzeug made in Austria - Die Flugzeuge der "Avis" Flugzeug und Autowerke door Robert Krickl (Verlag Brüder Hollinke); Flying on trusted wings, vijftig jaar Surinam Airways door Peter Sanches (KIT Publishers) en Nederlandse Lockheed Constellations sinds 1939 door Theo Wesselink (Dutch Aviation Publications).

Meer informatie en nummers

Voor beschikbaarheid en prijzen van oude nummers van LuchtvaartKennis kunt u contact opnemen met de penningmeester van Luchtvaartkennis.

Edities van 2012 en eerder vindt u op Luchtvaartkennis.net.

Deel dit artikel: Facebook Twitter